تاريخ انتشار: 18 آذر 1397 ساعت 13:08

گفتگو با دکتر عباس احمدی

از زمین خاکی شروع کنیم

 

* به نظر شما طنز در امور فرهنگی کشور چه جایگاهی دارد و چقدر از آن استفاده می‌شود؟

طنز قطعاً جزئی جدانشدنی از میراث مکتوب ایران و ایرانی است و با فرهنگ این مرز و بوم گره خورده است. در دوره‌های تاریخی همواره طنزنویسان در خط مقدم عدالت‌جویی و حق‌طلبی و انتقاد به زورمندان بوده‌اند. امروزه هم خوشبختانه جایگاه طنز چه به صورت شفاهی و چه به شکل مکتوب و چه در فضای مجازی بسیار حائز اهمیت است.

* چه‌طور می‌شود از پتانسیل طنز در آگاهی‌رسانی و فرهنگ‌سازی اجتماعی استفاده کرد؟

خوب تفاوتی که امروز با گذشته دارد این است که نهادهای دولتی و حکومتی متولی طنز شده‌اند؛ حال آن‌که در گذشته عملاً در مقابل آن بودند. این یک اشکال هم دارد و آن این است که ممکن است بعضی جاها آن استقلال فکری و بی‌طرفی لازم در قلم طنزنویس تحت تاثیر حمایت‌های این نهادها قرار گیرد. البته طنز به عنوان یک هنر در خدمت اجتماع و مردم است و خیلی از ناهنجاری‌ها و کژفکری‌ها را با زبان طنز می‌توان به مردم و حاکمین گوشزد کرد. مثلا خیلی از مسائل دانشجویی را اگر با زبان جدی بگوییم، بچه‌ها فکر می‌کنند قصد نصیحت داریم و روی‌گردان می‌شوند ولی با زبان طنز همین‌ها را برمی‌تابند و تحویل می‌گیرند.

* به طور ویژه، در راستای حمایت از تولیدات داخلی چه‌طور می‌توان از طنز بهره برد؟

از طریق همان فرهنگ‌سازی که در سوال قبل مطرح کردید. البته طنز شیوه‌اش با شعر فرق دارد. گاهی حتی برعکس نگاه می‌کند. مثلاً کسانی را که کالای خارجی را مصرف می‌کنند یا به تولید ملی بی‌اعتنا هستند یا ادای استفاده از تولید داخلی را درمی‌آورند مورد انتقاد و تمسخر قرار می‌دهد. از شیوه‌های دیگر مثل کاریکاتور و کلیپ‌ها و حتی موسیقی و ترانۀ طنز هم می‌شود بهره برد.

* با توجه به اینکه شما از داوران بخش ادبیات جشنواره ایران‌ساخت بودید، آثار طنز رسیده به جشنواره را چه‌طور ارزیابی کردید؟

در دوره نخست که داور بودم آثار خوبی به جشنواره رسیده بود. البته در بخش شعارنویسی آثار سطح متوسطی داشتند. گرچه باید بپذیریم که طنزنویس خوب در سطح کشور کم داریم و در مورد چنین موضوعاتی کار کمی سخت‌تر هم می‌شود، ولی در کل کمیت و کیفیت آثار مطلوب بود. آثار دور دوم جشنواره ایران ساخت نیز در حال حاضر در دست بررسی است.

* از نظر شما برای تقویت جشنواره ایران‌ساخت خصوصا در قسمت طنز و ادبیات چه کارهایی باید انجام شود؟

خوب یک بخشی مرتبط با بودجه می‌شود. الان می‌بینیم که برای ساخت یک فیلم سینمایی یا حتی تیزر تبلیغاتی هزینه‌های گزافی می‌شود ولی صحبت از شعر و ادبیات که می‌شود، همه انتظار دارند با مبلغ اندکی سر و ته همه چیز جمع شود! خوب این‌جوری انگیزه تولید اثر کم می‌شود و شاعر و نویسنده زیاد وقت نمی‌گذارد. بحث دیگر تبلیغات گسترده و موثر است.

* آثار طنزی که در راستای اهداف جشنواره ایران‌ساخت فرستاده و برگزیده می‌شود، به چه شکل می‌تواند مورد استفاده قرار بگیرد و مفیدتر واقع شود؟

از طنزهای کوتاه یا حتی ابیات شعر می‌توان در اماکن عمومی مثل بیلبوردها یا در فضای مترو و اتوبوس و دیوار نوشته‌ها استفاده کرد. یا به صورت کتاب آثار برگزیده را چاپ و پخش کرد. همچنین به صورت زیرنویس در برنامه‌های تلویزیونی پخش کرد و یا در اختیار مجری‌های رسانه‌های مختلف قرار داد.

* بهترین رسانه‌ای که می‌تواند از طریق طنز به حمایت از تولیدات داخلی بپردازد کدام است؟ آیا این رسانه به اندازه کافی به این موضوعات توجه دارد؟

صدا و سیما و نیز فضای مجازی و اپلیکیشن‌‍‌های پرطرفدار نقش بیشتری دارند. در رسانه ملی به خاطر شعار سال، به این موضوع پرداخته می‌شود ولی این‌که از زبان طنز بهره گرفته باشد من چیزی ندیدم. البته در برنامه خندوانه هم حمایت از تولید ملی مطرح می‌شد ولی در عین حال بیشتر هدفشان کسب رضایت اسپانسر برنامه که یک برند ایرانی بود، به نظر می‌رسید. علی درخشی در پویانمایی «دیرین دیرین» هم به این موضوع پرداخته است و بسیار دیده شده است.

* برای جوانان و نوجوانانی که به طنزپردازی علاقه‌مند هستند، چه توصیه‌ای دارید؟ پیشنهاد می‌دهید از کجا شروع کنند؟

باید مثل ما از زمین‌های خاکی شروع کنند! باید ببینند که استعداد و نمک این کار را دارند یا نه؟ جوانان باید بدانند اگر هدفشان شهرت و کسب ثروت است، طنزنویسی به دردشان نمی‌خورد مگر این‌که به سمت بازیگری یا ساخت فیلم‌های کمدی بروند. اما برای طنزنویسی مطالعه آثار بزرگان متقدم و متأخر از نان شب واجب‌تر است. شرکت در کارگاه‌های طنزنویسی -البته نوع معتبرش- نیز خالی از فایده نیست.

* اگر تولید آثار توسط طنزپردازان را به سه دسته آثار طنز فرهنگی و اجتماعی، آثار طنز سیاسی و آثار فکاهه تقسیم کنیم، شما به عنوان یک طنزپرداز درباره کدام‌یک بیشتر می‌نویسید؟ چرا؟

بنده خودم به قسم اول یعنی طنز اجتماعی و فرهنگی علاقه‌مندترم چون ریشۀ همه مشکلات و نابهنجاری‌ها را مسائل فرهنگی می‌دانم. البته فکاهه و جوک هم در جای خودشان موثرند. مثلا الان که شرایط اقتصادی کشور بسیار بغرنج شده، خود به خود جوک‌های اینترنتی هم به سمت مسائل سیاسی و اجتماعی سوق پیدا کرده‌اند. بنده مخالف ابتذال در طنز هستم و دوست ندارم به هر قیمتی مثل به کار بردن شوخی‌های جنسی و مسائل ممنوعه و تخریب مسائل اعتقادی مخاطب را بخندانم. چیزی که متاسفانه در فیلم‌نامه‌های فیلم‌های کمدی این روزها بسیار دیده می‌شود.

* اگر صحبت دیگری دارید که ما درباره‌اش نپرسیدیم، خودتان بگویید. تعارف نکنید!

به نظرتان سوال و صحبت دیگری هم مانده؟! با تشکر از شما.

 

روح الله احمدی - دفتر طنز حوزه هنری


نظر بگذارید

نام و نام خانوادگی:
پست الکترونیکی (email):
وب سایت:
* متن نظر: